Juryrapport Vernufteling 2011
Juryrapport de Vernufteling 2011
Het technologietijdschrift De Ingenieur, de brancheorganisatie NLingenieurs en de ingenieursvereniging KIVI NIRIA hebben de jury verzocht 18 inzendingen van 16 ingenieursbureaus te beoordelen. Daarbij is het de jury opgevallen dat de projecten een zeer breed palet aan technieken en toepassingen bestrijken, wat de onderlinge vergelijking van projecten er niet eenvoudiger op maakt. Bij de genomineerden is er wel een opvallende aanwezigheid van projecten die te maken hebben met duurzaamheid in de breedste zin van het woord. Dan kan het gaan om energiebesparing en zuinige klimaatregeling tot aan het beheersen van afval uit mijnen.
De jury heeft vier criteria gehanteerd bij het beoordelen van de projecten. Innovativiteit is belangrijk om het predicaat ‘Vernufteling’ te mogen voeren: de inzending moet vernieuwend zijn, praktisch toepasbaar en esthetisch. Het tweede criterium betreft de economische waarde die de inzending vertegenwoordigt. Hierbij wordt zowel naar de commerciële als de exportwaarde gekeken. Als derde criterium geldt de technologische geavanceerdheid, waaronder de jury zowel de kwaliteit als de patenteerbaarheid van de inzending heeft beoordeeld. Ten slotte heeft de jury ook de maatschappelijke waarde beoordeeld, waaronder begrepen de relevantie van de oplossing en de mate van duurzaamheid.
De jury oordeelt dat zes inzendingen tot de top behoren, en een inzending het predicaat eervolle vermelding krijgt. In volgorde gaat het om de volgende projecten.
Eervolle vermelding: Operatiekamer-lichtbron voor arme landen van Medic
De apparatuur die de stichting Medic ontwikkelt voor gebruik in de tropen kenmerkt zich door bewuste downgrading: hightech spullen als moderne operatiekamerlampen worden doelbewust vervangen door de armaturen van bouwlampen en de autolamp als lichtbron, omdat beide in de arme landen gemakkelijk verkrijgbaar zijn en minder kwetsbaar zijn. Verder zijn het een kleine honderd vrijwilligers die al het technische denk- en montagewerk doen, zodat de kosten van de spullen laag blijven. De jury vindt het een buitengewoon sympathiek project, dat op het criterium maatschappelijke waarde zeer hoog scoort.
Gedeelde derde plaats: Versterkt veen Royal Haskoning en Deltares
Veengebieden hebben in ons land vaak een belangrijke landschappelijke waarde, maar die bodem vereist vanwege de slappe structuur forse en kostbare ingrepen om ze te ontsluiten met wegen of fietspaden. De oplossing die Royal Haskoning en Deltares bedachten, het versterken van veen met toevoegstoffen, opent de mogelijkheid dat die zware ingrepen niet meer nodig zijn. Veel hangt echter nog af van toepassing van de techniek in de praktijk, waarbij het nogal wat uitmaakt of het veen eerst moet worden uitgegraven om met de toevoegstof te mengen, of dat die toevoeging in situ kan. De jury vindt de potentie van dit project sterk, maar het zal zich wel nog moeten bewijzen.
Gedeelde derde plaats: 4D-zelfvoorzienende drijvende woning van DGMR
Het ontwerp van de ark die passief energie gebruikt door ’s zomers de zonwerende kant en in de winter de zonminnende kant van de gevel naar het zuiden te draaien, sprak de jury erg aan. Dat geldt ook voor de andere technische voorzieningen om het binnenklimaat slim te regelen. De vraag is wel hoe toepasbaar dit concept is op andere plaatsen: het draaien vergt meer - vaak schaarse - ruimte. Een belangrijke overweging bij dit project is voor de jury dat het idee van ‘meedraaien met de seizoenen’ niet nieuw is.
Gedeelde derde plaats: Hi-Con Balconies van Pieters Bouwtechniek
Als vernieuwing in de bouw is dit project van bijzondere klasse. Het leidt niet alleen tot materiaalbesparing, maar draagt ook bij aan een meer betrouwbare constructie. De jury heeft wel vragen over de kosten en hoe de balkons zich houden en er over dertig jaar voor staan, iets wat bij deze innovatie nog moet blijken. Doorslaggevend voor het oordeel van de jury over dit project is dat het meeste werk is gedaan door het Deense bedrijf Hi-Con, en daarmee kan ook het vernuft niet geheel aan de indiener worden toegeschreven.
Gedeelde tweede plaats: Wuhan, het meest duurzame kantoorgebouw van Grontmij
De jury beoordeelt dit project als zeer waardevol. Het laat zien dat in de onstuimig groeiende Chinese economie Nederlandse expertise wordt ingezet voor een show-case gebouw in Wuhan. Ook de wijze waarop al bestaande technieken zijn geïntegreerd in de constructie van het gebouw vindt de jury enorm inventief: het geheel zit vernuftig in elkaar. Sterker nog, het ontwerp is zo bijzonder, dat het zich haast niet laat herhalen: het is te spectaculair en opvallend om nog elders te kopiëren. En dat maakt het ontwerp kwetsbaar omdat de vorm wel erg bepalend is voor de wijze waarop technieken zijn geïntegreerd. Tegelijkertijd weegt de jury mee dat het idee niet uniek is. De inzending Burj Al Shams van Deerns voor de Vernufteling van 2009 vertoont wat betreft het gebruik van schaduwwerking en zonnepanelen grote gelijkenis.
Gedeelde tweede plaats: de SuperOPiRator van DHV
DHV levert met de regeltechniek voor waterwin- waterzuiveringsinstallaties een belangrijke bijdrage aan de vernieuwing die in deze sector geboden is, en de SuperOPiRator heeft zich in de praktijk ook bewezen. Het laat processen uit de regeltechniek anticiperen op gebruikerspatronen en de daarmee verbonden productielast. Het ingenieursbureau maakt daarmee moderne regeltechnieken die in de procesindustrie al lang gemeengoed zijn, toegankelijk in een sector die daar tot voor kort nog niet voor open stond. De jury heeft in haar oordeel ook betrokken dat de vernieuwing daarmee eerder ligt in het toepassingsgebied dan in de techniek zelf.
Eerste plaats: Onzichtbare akoestische vloer van LBP|Sight
De jury vindt dat deze inzending er uitspringt als het gaat om vernuft. De vloer met spleten waarin het geluid wordt weggevangen is echt nieuw, en heeft tegelijk de charme van de eenvoud. Bovendien is het een oplossing die esthetisch volledig thuis hoort op de inmiddels overdekte binnenplaats van het Scheepvaartmuseum. De enige aarzeling bij het oordeel van de jury is het onderhoud: hoe ziet de spouw en het daarin aanwezige minerale wol er uit na intensief gebruik? Neemt de werking van de geluiddemping af als de vloer vuil wordt?
De jury heeft zich ook de vraag gesteld in hoeverre dit project op meer plaatsen toepasbaar is. Dat is zeker het geval. Misschien niet in de huidige vorm, met de terracottategels, maar er zijn zeer vele monumentale binnenplaatsen en grote ruimten waar problemen met de akoestiek worden opgelost door ontsierende geluiddempende wanden, schotten of plafondpanelen. De akoestische vloer introduceert naar het oordeel van de jury een heel nieuw concept, dat ontwerpers ook in andere omgevingen toepasbaar zullen weten te maken. Reden om LBP|Sight uit te roepen tot de winnaar van de Vernufteling 2011.
De jury van de Vernufteling bestaat uit de volgende leden:
Rudolf Das, ontwerper – futuroloog, juryvoorzitter;
Ir. Frank Biesboer, adjunct-hoofdredacteur De Ingenieur;
Ir. Hans P. de Boer, directeur IRO;
Drs. Helma Born, voorzitter Bouwnetwerk en directeur Procap;
Joop Sistermans, voorzitter van de Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid AWT;
Ir. Martijn Vermeulen, octrooigemachtigde, partner octrooi- en merkenbureau EP&C
Dr. ing. Marc Zegveld, Leader IBM Strategy & Transformation BeNeLux.
