Voor de Vernufteling 2009 dienden 25 ingenieursbureaus in totaal 61 projecten in. Achttien daarvan zijn door de jury genomineerd. In De Ingenieur van 22 mei heeft over alle genomineerde projecten een artikel gestaan. De jury nomineerde onderstaande projecten:

Arcadis – Sanergy
Deerns – Energieneutrale wolkenkrabber Burj al Shams
DGMR – Multifunctionele betonvloer
DGMR – Innovatief blussysteem
DHV, Deltares en Witteveen+Bos – Tsunami Early Warning System
DHV – Sustænergy, groen gas
Grontmij – Demon, duurzame energie uit afvalwater
IV-groep – Draaiende toren
KCI - Adaptieve bewegingscompensatie voor kabelleginstallaties
Lo Minck – Velowspace
Movares – Waterontspanner
MWH – WKO in zoutcaverne
Oranjewoud – Innovatief rioleringsysteem
Oranjewoud – Het stormschild
Royal Haskoning – Klimaatregeling ter plaatse van schilderijen
Royal Haskoning – Het NA-zorgmodel
Tauw/Witteveen+Bos – Natuurlijke kap op voormalige gifbelt
Witteveen+Bos - Eerste beweegbare composietbrug

De beschrijving van deze projecten en andere inzendingen die niet genomineerd zijn, staan hier onder.

1. 3D BluePrint - Holcon Highway
Gebruik de vloer van een gebouwcasco voor extra rijbanen boven bestaande snelwegen. Vanwege de lichte constructie van de Holcon-vloer kan dat relatief snel en goedkoop.
 
2. ABT - Fundering Rabobank
Bij de nieuwe hoogbouw voor de Rabobank zijn veel minder funderingspalen toegepast dan gebruikelijk. ABT hield daarbij rekening met de bijzonder gunstige bodemomstandigheden in Utrecht, waardoor alleen op de hoogbelaste punten palen zijn geslagen, en verder is volstaan met plaatfundering, direct op het zand.

3. ABT – Uitbreiding Hogeschool INHolland
Bij de uitbreiding van de Hogeschool INHolland in Rotterdam is bij de verankering van lateien een constructie gestort, waarvan het de vraag was of die voldoende sterk zou zijn. Volgens de conventionele aanpak zou ontsierend en kostbaar reparatiewerk nodig zijn, gebruik van een rekenprogramma leerde dat dat niet hoefde.

4. ABT – Kunstpodium Rotterdam
Een zwevend dak boven een speeltoneel op een plein, met een overspanning van 30 m, en liefst zo dun en strak mogelijk. ABT maakte met een speciale voorspantechniek dit kunstwerk mogelijk

5. ABT – Multifunctionele ‘opvang’ bij Omnizorg
In de opvang voor daklozen en alcohol- en drugsverslaafden is bewust veel groen in het gebouw geplaatst. Om het onderhoud te beperken worden de plantenbanken automatisch van water voorzien: sensoren meten de vochtigheid van de grond. De voeding gebeurt met regenwater, het leidingensysteem is volledig geïntegreerd in de constructie.

6. Arcadis – Sanergy
Bij Strijp-S combineert Arcadis warmte/koudeopslag in de bodem met sanering van het grondwater. Daarvoor worden 15 onttrekkingsbronnen en 8 infiltratiebronnen gebruikt. De op gang gebrachte circulatie bevordert tegelijk de afbraak van vluchtige organische chloorverbindingen. Zonodig kan organisch materiaal worden toegevoegd om de afbraak te bevorderen.
 
7. Arcadis – Innovatief beton in spuisluisdeur
Vervanging van de huidige stalen spuisluisdeuren in de Afsluitdijk door exemplaren van ultra hogesterktebeton levert voordelen op in het onderhoud. Arcadis ontwierp een open constructie van ribben die zorgen voor voldoende veiligheid van de sluiswanden van bijna tien centimeter dik.

8. Arcadis – Xeiz integraal beheer van de openbare ruimte
Het beheer van groenvoorziening, bestrating, riolering, bewegwijzering, straatmeubilair is meestal onder verschillende gemeentelijke afdelingen ondergebracht, met langs elkaar heen werken als gevolg. De computertoepassing Xeiz maakt het mogelijk het beheer te integreren, wat leidt tot efficiënter inzet van middelen.

9. Aronsohn Constructies - Nolet in Schiedam
In een bestaande, historisch karakteristieke omgeving is een forse uitbreiding van de destilleerderij Nolet gerealiseerd, waarbij voor de verbinding met de bestaande kleinschalige installatie een tunnel werd bedacht.

10. BADOR – Eenknopsbediening
De bouwadviesorganisatie BADOR bedacht voor de gebouwen van twee VMBO-scholen een systeem waarbij bediening van de warmte- en luchtbehandeling gebeurt met de knoppen de regulier worden gebruikt: de licht- en/of alarmschakelaar. Het voordeel is dat ingewikkelde schakelhandeling, die vaak onvolledig worden uitgevoerd, niet hoeven, wat verspilling voorkomt.

11. Deerns – pratende AGV
Deerns paste de al bestaande techniek met automatisch geleide voertuigen aan voor gebruik in het Jeroen Bosch ziekenhuis. De AGV werd uitgerust met een pratend alarm, dat afgaat wanneer iemand in de buurt is of het voertuig een lift in gaat. Verder gebruikt het een onderhoudsarm accusysteem, en is de besturing geïntegreerd met de bediening van de liften.

12. Deerns – Energieneutrale wolkenkrabber Burj al Shams
Door een speciaal gevormd ontwerp gebruikt de door Deerns ontworpen woontoren van 200 m hoog de helft van de energie die normaliter nodig is om de lucht in Dubaï te koelen. De toevoerlucht wordt eerst met warmte ontvochtigd. Daarnaast gebruikt de flat met installaties op het dak thermische zonne-energie en windenergie.

13. Deerns – Borstelwagen voor glaskap
Het Amsterdamse Scheepvaartmuseum krijgt over de binnenplaats een glazen kap. Er is voor het wassen van de ruiten echter geen plaats voor een brug. Bestaande wasautomaten zijn veel te zwaar. Deerns bedacht een oplossing door de lierwagen aan de rand van het dak op een rails te bevestigen, waarbij alleen de veel lichtere borstel over het glas hoeft te gaan.

14. Deerns – Energiebewuste liften
Concept voor zuiniger gebruik van liften. Dat kan door bij onderbelaste liften de motor als generator te gebruiken, via aansturing het aantal stops te verminderen en zuinige LED-verlichting.

15. Deerns – Afvoerventiel zorgt voor gezonde binnenlucht
Bij de laaddocks van de veiling in Aalsmeer komt emissie van de dieselmotor van vrachtwagen in de hal. Deerns bedacht een ventilatiesysteem dat de vuile lucht afvoert, zonder dat ruimten volledig moeten worden afgesloten. Modellering van de luchtstromen leidde tot een oplossing met versterkte afzuiging en een ventiel in het dak voor afvoer van de roetdeeltjes.

16. Deerns – Herbestemming van cultureel erfgoed
De Hermitage aan de Amstel ondergaat een grondige verbouwing voordat het als tentoonstellingsruimte wordt gebruikt. Voor de plaatsing van het klimaatsysteem is weinig ruimte beschikbaar, zodat werd gekozen voor inblaas van schone, gekoelde lucht van bovenaf, waarbij er een onderscheid is tussen museale en niet-museale ruimtes. Koeling gebeurt met water uit de Amstel.

17. DGMR – Multifunctionele betonvloer
Voor een tweetal atria in een nieuwbouwproject van de Wageningen Universiteit bedacht DGMR een ruimtebesparende akoestische voorziening: de vloeren zelf zorgen met hun open structuur voor absorptie van het geluid. Naast het leveren van draagvermogen zorgt de vloer ook voor verwarming/koeling en installatievoorzieningen.

18. DGMR – Hybride ventilatie
De nieuwbouw van de Rijksdienst voor Archeologisch Cultuurlandschap heeft op het zuiden een grote vide. DGMR gebruikt de glasgevel om te zorgen voor natuurlijke ventilatie, en om in het voorjaar en de herfst het gebouw te verwarmen. Alleen hartje winter en zomer moet een mechanisch ventilatiesysteem en elektrische verwarming/koeling bijspringen. Faseveranderend materiaal creëert een flinke warmtebuffer.

19. DGMR – Innovatief blussysteem
Hoge ruimten zijn voor blussystemen lastig te bedienen. DGMR bedacht voor de Omnisport wielerbaan en atletiekhal in Apeldoorn het gebruik van waterkannonnen, die worden aangestuurd door 14 infraroodcamera’s. Daarnaast is er een detectiesysteem voor rook. De blusapparaten kunnen op de beginnende vuurhaard worden gericht, wat het watergebruik, resp. de waterschade aanzienlijk beperkt.

20. DHV – Energie Nulbrug
Een energiezuinig ontwerp van de beweegbare Ramspolbrug bij Ens levert een energiebesparing van 40 % op. Bij het neerlaten van de brug wordt energie teruggewonnen, het brughuis volgt het passief-concept, het stand-by vermogen is geminimaliseerd, zonnepanelen leveren energie.

21. DHV, Deltares en Witteveen+Bos – Tsunami Early Warning System
Een waarschuwingssysteem op basis van met boeien geconstateerde drukgolven is mooi, maar levert bijvoorbeeld voor de inwoners van de kust van Atjeh weinig specifieke informatie over wat ze kunnen verwachten. Op basis van scenariostudies is het nu mogelijk om binnen 10 seconden na een algemene waarschuwing locatiespecifieke informatie te geven.
DHV voert het Sea Defense Project uit in samenwerking met Witteveen+Bos en Deltares

22. DHV – Airbag Water Storage
Waterberging is nog steeds een omstreden onderwerp, vanwege het ruimtebeslag. DHV bedacht een luchtdichte zak, de airbag, de verankerd langs kades, onder vlonders en fundering in waterwegen wordt gelegd. Bij hevige regenvallen loopt de lucht eruit, is het water eenmaal afgevoerd, dan blaast de zak zich weer op.

23. DHV – Sustænergy, groen gas
Gebruik biogas, afkomstig van de riool- en afvalwaterzuivering, om bussen op te laten rijden. Binnenkort zullen in Dordrecht de eerste voertuigen gaan rijden op de lokaal geproduceerde goedkope en duurzame brandstof.

24. DHV – Profielwerkstukken voor de watersector
Net als in de hele technische bedrijvigheid zal de watersector in de toekomst te kampen hebben met tekort aan technisch personeel. Om de belangstelling van scholieren te wekken bedacht DHV het profielwerkstuk als marketinginstrument: laat de leerling er een maken bij en met de watersector, als een hele vroege stage.

25. FDN Engineering - Dynamo Docks Europe
Een drijvende golfbreker verschaft schepen niet alleen beschutting, maar kan ook worden gebruikt om energie te leveren. FDN Engineering gebruikt daarvoor een dynamo, met een boei die op de golven heen en weer beweegt. In 2004 is een eerste exemplaar in de Griekse haven Messolonghi toegepast.

26. Grontmij – Demon, duurzame energie uit afvalwater
Een nieuwe methode om stikstof uit afvalwater te halen is energiezuiniger en spaart gebruik van chemicaliën. Bovendien kan met deze methode meer biogas worden geproduceerd. Een eerste installatie is gebouwd op de rwzi Apeldoorn van het Waterschap Veluwe.

27. Joost Hansen – Big Bag transportsysteem
Een alternatief voor goederentransport met een lage snelheid is een ondergronds systeem, waarin big bags als een torpedo worden voortbewogen door stromend water. Pompen zorgen voor het aan de gang houden van het vloeistofsysteem. De diameter van de buis ligt tussen de 30 en 200 cm.

28. Ingenium – energiezuinig kantoor
Het Brugse ingenieursbureau Ingenium ontwierp voor Bayer een energiezuinig kantoorgebouw. De meest opmerkelijke vernieuwing is het gebruik van de bodem voor koeling van de ventilatielucht.
Daarnaast zijn toegepast betonkernactivering, waarbij warm of koud water in de vloerelementen stroomt, en warmte- en koudeopslag direct in de bodem, zonder gebruik van een aquifer.

29. IV-groep – Draaiende toren
Het constructiebureau IV-groep bedacht voor de turning tower, een ontwerp van architect David Fischer met om een kern afzonderlijk draaiende verdiepingen, mogelijke constructieve oplossingen. Voor het draaien van de vloeren of een vakwerkconstructie worden bestaande technieken toegepast, het systeem voor de koppeling van water en elektriciteitstoevoer moet nog worden bedacht.

30. KCI - Adaptieve bewegingscompensatie voor kabelleginstallaties
Een actief systeem zorgt ervoor dat bij het leggen van een kabel op de zeebodem eventuele trekkrachten als gevolg van golven of het wijken van het schip worden gecompenseerd.

31. Lo Minck – Velowspace
Het ingenieursbureau Lo Mick Systemen ontwikkelde de Velowspace, een fietscaroussel die weinig ruimte vraagt. De fietsen staan opgesteld als radialen in een cirkel. Er is één toegangsduur: met een identificatiepas krijgt de fietser toegang tot zijn ‘eigen’ fietsrek. Er is inmiddels een eerste inpandig exemplaar in Alphen aan den Rijn in bedrijf.

32. Movares – Waterontspanner
Om het door kwel opdrijven van veen achter een dijk, en daarmee ondermijning van de stabiliteit van het binnentalud te voorkomen, bedacht Movares de waterontspanner: Verticaal geplaatste drainagebuizen zorgen ervoor dat de kweldruk kan worden afgevoerd zonder het grondpakket instabiel te maken.

33. MWH – Algen sleutel voor industriële C2C
De combinatie van afvalwater, restwarmte en CO2 kan worden gebruikt om algen te kweken. In de provincie maakte MWH voor de bedrijven Total, Dow, EPZ (energiecentrale) en Evides (waterzuivering) een kringloopeconomie die reststromen nuttig gebruikt. Het project kan kostenneutraal worden geëxploiteerd en levert een aanzienlijk milieuvoordeel.

34. MWH – WKO in zoutcaverne
Zoutkoepels zijn te gebruiken als een groot ondergronds vat. Door in de winter kouder water aan te voeren, is dat in de zomer te gebruiken als koelmiddel. Het voordeel van de zoutcaverne is dat er geen waterdragende laag hoeft te zijn om WKO toe te passen.

35. Oranjewoud – Veilige stuw
Achter een stuw ontstaat een rondgaande stroming, waar iemand die daar te water raakt nauwelijks aan kan ontsnappen. In 2007 kostte het twee medewerkers van Kruidvat hun leven. Oranjewoud bedacht als remedie een plateau, direct achter de stuw.  Dat bevordert de afstroom van het water, en spaart de bodem direct achter de stuw.

36. Oranjewoud – Carbon footprint maakt CO2-uitstoot inzichtelijk
Computermodel maakt inzichtelijk wat de CO2-uitstoot is van verschillende methoden van bodemsanering. Daaruit blijkt dat in situ sanering het milieu minder belast dan ontgraving, terwijl het gebruik van warmtepompen en hergebruik van materiaal vanuit milieuoogpunt zeer aantrekkelijk is.

37. Oranjewoud – Geurbestrijding en luchtzuivering met gepulste koude coronaplasma
Een met een hoogspanningspuls opgewekte ontlading is in staat om organische vluchtige stoffen en stikstofoxiden af te breken. Oranjewoud ontwikkelde samen met de TU Eindhoven een generator die 1000 keer per seconde een puls levert, zodat een luchtstroom continu kan worden behandeld.

38. Oranjewoud – Innovatief rioleringsysteem
Voor de uitbreiding van de riolering in het kassengebied van Pijnacker bedacht Oranjewoud een besturingssysteem, waardoor de capaciteit van de bestaande persleiding veel beter wordt benut en er geen nieuwe hoeft te worden aangelegd.

39. Oranjewoud – Het stormschild
Een komvormig schild op de kruin van de Afsluitdijk zorgt ervoor dat golfoverslag bij hoogwater wordt voorkomen. Het schild zit stevig in de dijk verankerd en kaatst door zijn vorm de aanstormende golven terug. Met een beperkte investering kan zo aan de veiligheidsnorm worden voldaan.

40. Oranjewoud – Duurzame terrasverwarmer
Gebruik de warmte van koelinstallaties voor drank in een café om het buitenterras te verwarmen. Met dit idee won student Bjorn Blokzijl een eerste plaats van het meest duurzame ontwerp. Momenteel werkt hij het in het kader van zijn afstudeerproject uit bij Oranjewoud. Opties zijn vloerverwarming van het terras of verwarmde metalen buitenstoelen.

41. Pieters Bouwtechniek – Gespannen glasvezel St. Jobsveem
Op een voormalig pakhuis in Rotterdam zijn voor drie uitgezaagde atria grote glasgevels aangebracht op gespannen staalkabels. Om de door de wind veroorzaakte spankrachten op te vangen moesten speciale voorzieningen worden getroffen, zonder het aanzicht van het karakteristieke gebouw aan te tasten.

42. Platform Fundering - Funderingsparagraaf in koopcontract
Kopers van huizen of gebouwen hebben vaak geen weet van de fundering van hun bouwsel. Het platform stelde een koopcontract op waarin eventuele zwakheden in de fundering zijn verdisconteert. Funderingskennis ligt aan het contract ten grondslag.

43. Royal Haskoning – Klimaatregeling ter plaatse van schilderijen
In plaats van een hele tentoonstellingsruimte van de luchtkwaliteit te voorzien die nodig is voor de schilderijen aan de wand, is het handiger alleen langs de wand de optimale luchtcondities te creëren. Royal Haskoning bedacht een systeem waarbij onderkoelde lucht vanuit het plafond langs de wand ‘valt’ en vanwege de aanwezige warmte via het midden van de zaal bovenin weer wordt afgevoerd.

44. Royal Haskoning – Het NA-zorgmodel
In plaats van vuilstorten volledig af te dekken, waarbij eeuwenlang nazorg nodig is, is het verstandiger om de natuurlijke afbraakprocessen van de giftige stoffen hun werk te laten, door in de stort water toe te laten. Extra infiltratie of beluchting kan het proces stimuleren. De onderafdekking moet zijn functie houden voor de duur dat de natuurlijke afbrak zijn werk doet. Daarna treden geen emissies meer op.

45. Royal Haskoning – Zuivering van regenwater met snelle zandfiltratie
Voor het eerst is in Arnhem een zandfilter toegepast om het regenwater van het – gescheiden - riool te zuiveren. Het filter laat zich in een berm wegwerken en moet hooguit eens in de zoveel tijd worden doorgespoeld. Het filter blijkt prima te werken.

46. Royal Haskoning – Procesoptimalisatie en capaciteitsvergroting afval- en slibverbrandingsinstallaties
Modellering van afval- en slibverbrandingsinstallaties maakt het mogelijk om de maatgevende onderdelen te optimaliseren. Op basis daarvan kon DRSH Zuiveringsslib te Dordrecht de prestaties van de installatie vergroten.

47. Royal Haskoning – Data query tool makes coastal GIS data accessible to everyone
Een op Microsoft Acces draaiende applicatie die inzage in GIS-data voor een veel grotere gebruikersgroep mogelijk maakt.

48. Royal Haskoning - Small scale remediation of contaminated soils using soil vapour extraction
Bij geringe bodemverontreiniging, denk aan benzinestations, loont het niet om complexe in situ reinigingsinstallaties te gebruiken. Royal Haskoning bedacht een methode om de uitgegraven grond ter plekke te reinigen met bestaande techniek, waarbij de installatie zo is aangepast dat hij zo weinig mogelijk ruimte in beslag neemt.

49. Royal Haskoning - de VGM-quickscan
Een quickscan die risico’s op het gebied van veiligheid, gezondheid en milieu van een groot infrastructuurproject binnen een dag in kaart brengt. De quickscan dient om de kwaliteit van de voorbereiding van projecten te verbeteren.

50. Royal Haskoning – Picture analysis
Grafische methode die factoren die bij kustverdediging een rol spelen, eenvoudig inzichtelijk maakt, zodat overleg met betrokkenen veel gemakkelijker verloopt.

51. Tauw/Witteveen+Bos – Natuurlijke kap op voormalige gifbelt
In de Volgermeerpolder, de beruchte gifstortplaats ten noorden van Amsterdam, is voor het eerst gebruik gemaakt van veenontwikkeling als afdeklaag, die op termijn de kunststofafdichting zal vervangen. In de bovenste laag zijn sawa’s ingericht waar veenontwikkeling zal plaatsvinden. Vervanging van de kunststof afdeklaag over 50 tot 100 jaar is dan niet meer nodig.

52. Tauw – Good Red Super Green
Het bouwen van een nieuwe stadswijk in het groen leidt voor de meeste bewoners tot een omgeving die meer stedelijk is dan groen. Tauw ontwierp een woonconcept waarin het groene gevoel wel overheerst. Dat kan door toepassing van lijnbebouwing, met een dichtheid van 25 woningen per hectare.

53. Tauw – Handreiking bagger in de stad
Het stedelijk watersysteem kan door allerhande oorzaken dichtslibben, wat de waterbeheerder voor een aanzienlijke baggeropgave stelt. Tauw ontwikkelde een systematiek om na te gaan wat de kans op dichtslibben is, wat mogelijke bronnen zijn en wat de meest effectieve manier is om te kiezen tussen bronmaatregelen of baggerwerk.

54. Tauw – CO2-uitstoot bij bodemsaneringsvarianten
Tauw ontwikkelde een methode om te bepalen tot hoeveel CO2-uitstoot een bepaalde bodemsaneringsmethode leidt, zodat dit effect mede een rol kan spelen bij de keuze van de saneringsoptie. In het algemeen is in situ sanering voor het milieu het beste. Tauw paste de methode toe bij een sanering in de uiterwaarden bij Olst van een asfaltfabriek.

55. Tauw – Fish Track visvriendelijk gemaal
Het gebruik van twee compartimenten en het scheiden van het verpompen van het water van het afvoeren van de vissen maakt een gemaal visvriendelijk.  Het voordeel van de methode is dat die anders dan een vistrap geen extra ruimte in beslag neemt en kan worden toegepast bij bestaande gemalen.

56. Tauw – Stedendriehoek op de kaart
Voor het gebied Apeldoorn, Zutphen, Deventer ontwikkelde Tauw een interactieve kaart. Dankzij de input van ondernemers en bedrijventerreinen komen de knelpunten in de infrastructuur in beeld.

57. Technip Benelux – NOXpp
Oven-ontwerper Technip ontwikkelde een simulatieprogramma voor de vorming van stikstofoxiden in hete ovens (tot 1300 °C). Het volledig doorrekenen van een industriële zou drie maanden rekentijd vergen, dus werden vereenvoudigingen doorgevoerd en toegepast op een bepaald ovenontwerp, waarmee de vorming van stikstofoxiden aanzienlijk wordt gereduceerd.

58.Techniplan – Energie-symbiose
De ijsbaan van het nieuwe sportcomplex van Dordrecht verwarmt straks het water van het naastgelegen zwembad. Dat zo’n combinatie voordeel levert snapt iedereen. Maar vrijwel overal is een dergelijke symbiose mogelijk. Bijvoorbeeld van winkels en kantoren (overschat aan warmte) met appartementen, zo heeft Techniplan uitgerekend.

59. Witteveen+Bos – Integrale 3Dontwerpsystematiek reduceert fouten en kosten
Afspraken over het gebruik van een uniform coördinatenstelsel met alle partijen in het ontwerpproces stroomlijnen de aanlevering en verwerking van tekeningen en voorkomen het ontstaan van fouten door coördinatieproblemen. De methode is voor het eerst toegepast voor de ingrijpende vernieuwing van Zaanstad-centrum.

60. Witteveen+Bos – Nieuw concept bouw- en woonrijpmaken-plus reduceert overlast en kosten
Door de gemeente zowel het openbare als het uitgeefbare terrein bouw- en woonrijp te laten maken moet de gemeente weliswaar extra investeringen doen, maar het leidt uiteindelijk tot een flinke besparing in de kosten doordat foutieve aansluitingen en afstemmingsfouten worden voorkomen.

61. Witteveen+Bos - Eerste beweegbare composietbrug
Een compleet kunststof composiet brugdek, geschikt voor de zwaarste verkeersklasse, en nog bewegend ook. Die primeur valt W+B en architectenbureau Vegter ten deel. Het dek is in de fabriek gemaakt, zodat er bij de plaatsing slechts korte tijd oponthoud is. Bovendien is er nauwelijks onderhoud nodig. De start van de bouw van de nieuwe brug is in juni.