Juryrapport Vernufteling 2010
Het technologietijdschrift De Ingenieur, de brancheorganisatie NLingenieurs en de ingenieursvereniging KIVI NIRIA hebben de jury verzocht 16 inzendingen van 13 ingenieursbureaus te beoordelen. De jury is tevreden met het niveau van de best scorende projecten, al moeten al die projecten zich, anders dan in andere jaren bij de Vernufteling, in de praktijk nog bewijzen. De onderlinge verschillen tussen de best scorende projecten waren gering. Het was niet eenvoudig om de zeer uiteenlopende projecten, zowel wat betreft het toepassingsgebied als de gebruikte technologie, met elkaar te vergelijken.
De jury heeft vier criteria gehanteerd om de projecten te beoordelen. Innovativiteit is belangrijk om het predicaat ‘Vernufteling’ te mogen voeren: de inzending moet vernieuwend zijn, praktisch toepasbaar en esthetisch. Het tweede criterium betreft de economische waarde die de inzending vertegenwoordigt. Hierbij wordt zowel naar de commerciële als de exportwaarde gekeken. Als derde criterium geldt de technologische geavanceerdheid, waaronder de jury zowel de kwaliteit als de patenteerbaarheid van de inzending heeft beoordeeld. Ten slotte heeft de jury ook de maatschappelijke waarde beoordeeld, waaronder begrepen de relevantie van de oplossing en de mate van duurzaamheid.
De jury heeft vier inzendingen als finalist beoordeeld, en een inzending het predikaat eervolle vermelding meegegeven. In volgorde gaat het om de volgende projecten.
Eervolle vermelding: de Koudeschoorsteen van Deerns
Met de koude schoorsteen van Deerns wordt een mooie en nuttige functie toegekend aan een monumentale schoorsteen op het terrein van de TU Eindhoven.
De jury vindt de inzending een eervolle vermelding waard omdat deze laat zien dat overblijfselen van industrieel erfgoed een nieuwe bestemming kunnen krijgen door het creatief toepassen van moderne installatietechniek. Naast hun esthetische en cultuur-historische betekenis verwerven deze daarmee ook een nieuwe functionele waarde.
Vierde plaats: Duurzame drinkwaterproductie van Royal Haskoning en Vitens
Onder het motto ‘duurzaam ondernemen’ past Royal Haskoning voor Vitens bestaande techniek toe om methaangas, dat in het uit veenlagen gewonnen drinkwater voorkomt, op een energiebesparende manier te zuiveren. Daarmee is het ook mogelijk het merendeel van het methaan op te vangen en, door levering aan het aardgasnet, nuttig te gebruiken, in plaats van het in de lucht te lozen, waar het methaan een sterk broeikasgas vormt. Bovendien levert het nieuwe zuiveringsproces een forse kostenbesparing voor drinkwaterproducent Vitens. Al met al een vinding die waardering verdient, zij het alleen toepasbaar op plaatsen waar zich het methaanprobleem in drinkwater voordoet.
Derde plaats: B-shore van Witteveen + Bos en Anome Projects
De jury was enthousiast over het idee van B-shore. Het is een technisch eenvoudig ontwerp voor oeverbescherming dat na de aanleg de biodiversiteit in watergangen verbetert. De oeverbescherming is biologisch afbreekbaar en verdwijnt vanzelf. B-shore biedt een economisch en ecologisch interessante oplossing voor het creëren van rijkere en beter beschermde wateroevers die bruikbaar is in alle gemeenten in Nederland.
Tweede plaats: de prefab hogesterktebeton-overlaging van Angenent.
Angenent bedacht een methode om stalen bruggen veel sneller van een nieuwe rijlaag te voorzien. Tekenend voor de kwaliteit ervan is dat hij ermee de innovatieprijsvraag van Rijkswaterstaat won. De methode van Angenent zorgt voor minder verkeersoverlast, wat gezien de enorme renovatie-opgave van 200 stalen brugdekken in ons land van groot maatschappelijk belang is. De wervelstroom meetmethode moet zich op grote schaal toegepast in de praktijk nog bewijzen, terwijl de meting essentieel is voor de fabricage van de dekplaten. Angenent bevordert met zijn innovatie de introductie van het fabrieksmatig werken in de wegenbouw, wat het project veelbelovend maakt.
Eerste plaats: gele stroom en groen fosfaat van DHV.
De jury vindt dat deze inzending er uitspringt als het gaat om vernuft. De reden is dat DHV met een relatief eenvoudige oplossing verschillende problemen in bestaande waterzuiveringsinstallaties in een keer oplost. Bestaande installaties gebruiken veel energie om stikstof en fosfor uit het effluent te verwijderen, zonder deze stoffen een nieuwe toepassing te geven. De vinding van DHV maakt hergebruik van beide stoffen wel mogelijk, en doet dat op een manier die zowel kosten als energie bespaart.
Een belangrijk voordeel van de vinding van DHV is dat deze probleemloos aansluit op het gangbare zuiveringsproces van afvalwater, en daarom op grote schaal toepasbaar is. De methode leent zich ook om apart ingezamelde urine of de mest uit veestallen te behandelen, dus voordat het riool of het oppervlaktewater met stikstof en fosfaten wordt belast.
De gedachte om ketens te sluiten – een wereldwijde uitdaging – en grondstoffen te hergebruiken past bij wat verwacht mag worden van modern technisch vernuft. Reden om DHV uit te roepen tot de winnaar van de Vernufteling 2010.
Samenstelling van de jury
De jury van de Vernufteling bestaat uit de volgende leden:
Rudolf Das, ontwerper – futuroloog, juryvoorzitter;
Ir. Frank Biesboer, adjunct-hoofdredacteur De Ingenieur;
Ir. Hans P. de Boer, lid hoofdbestuur KIVI NIRIA, directeur IRO;
Drs. Helma Born, voorzitter Bouwnetwerk en directeur Procap;
Joop Sistermans, voorzitter van de Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid AWT;
Martijn Vermeulen Msc, partner van octrooi- en merkenbureau EP&C
dr. ing. Marc Zegveld, partner Strategy & Change IBM.
Afstudeerprijs voor Carlo Hennekam
Carlo Hennekam en Jeroen Derksen hebben met hun verslag Maassluis Dijkpolder de afstudeerprijs van de Vernufteling gewonnen. Het is een ontwerp voor een distributiecentrum langs de snelweg A20, dat niet wordt gedomineerd door blokkendozen, maar verdiept is aangelegd met als dak een glooiend groene helling. 'Een verademing voor het landschap', aldus juryvoorzitter Erwin van den Brink, hoofdredacteur van het tijdschrift De Ingenieur.
De prijs is een reischeque van € 2.500

Inmiddels zijn zeventien kandidaten voorgedragen voor de Young Technical Professional Award, door de ingenieursbureaus Arcadis, Deerns, DHV, Movares, Tauw, Techniplan en Witteveen+Bos. Medio mei 2009 zal de jury de genomineerden bekend maken.